امام باقر(ع)

امام باقر(ع)

امام باقر(ع)

<-PostAuthor->
امام باقر(ع)

اصحاب و شاگردان

شرایط زمان، برای امام باقر(ع) و نیز امام صادق(ع) زمینه‌ای را فراهم آورد که سایر ائمه(ع) هرگز برایشان آماده نشد. آن شرایط مساعد، معلول سستی پایه‌های حکومت امویان بود. بحرانهای درونی نظام سیاسی در آن عصر، به حاکمان مجال نمی‌داد تا مانند حاکمان پیشین، بر خاندان رسالت فشار آورند و ایشان را منزوی سازند. این زمینه مساعد، سبب شد تا امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بیشترین آرای فقهی، تفسیری و اخلاقی را در کتب فقهی و حدیثی از خویش بر جای گذارند.

این چنین است که فردی چون محمد بن مسلم می‌تواند سی هزار حدیث از امام باقر(ع)[۳۸] نقل کند و شخصیتی چون جابر جعفی هفتاد هزار حدیث.[۳۹]

از نظر علمای شیعه، فقیه‌ترین فقیهان صدر اسلام شش نفرند که همه آنان از اصحاب امام باقر(ع) و امام صادق(ع) بوده‌اند. آنان عبارتند از: زرارة بن اعین، معروف بن خربوذ مکی، ابو بصیر اسدی، فضیل بن یسار، محمد بن مسلم طائفی و برید بن معاویه عجلی.[۴۰]

شیخ طوسی، در کتاب رجال خویش، اصحاب و شاگردان امام باقر(ع) را که از آن حضرت نقل حدیث کرده‌اند ۴۶۲ مرد و دو زن دانسته است.[نیازمند منبع]

در میان اصحاب و شاگردان امام باقر(ع) برخی از نظر اعتبار و وثاقت مورد اتفاق اهل سنت و امامیه‌اند، و دسته‌ای به دلیل گرایش‌های عمیق شیعی، در دایره رجال اهل سنت قرار نگرفته، بلکه تنها مورد اعتماد امامیه می‌باشند.[نیازمند منبع]

با این همه، نباید تصور کرد که امام باقر(ع) آسوده و ایمن از محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی بوده است که حکومت‌ها برای اهل بیت(ع) فراهم می‌آورده‌اند، بلکه بی‌تردید، جو حاکم بر زندگی امام باقر(ع) به شدت جو تقیه بوده است، زیرا با فرهنگ خاصی که در نتیجه حکومت‌های ناصالح بر جامعه حاکم شده بود، کنار نهادن تقیه به منزله دست کشیدن از فعالیت علمی و دور ماندن از ترویج معارف اصولی دین به شمار می‌رفت.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:49 | نويسنده : روزبه علیزاده |

نهضت علمی

سال‌های ۹۴ تا ۱۱۴ق زمان پیدایش مسلک‌های فقهی و اوج‌گیری نقل حدیث درباره تفسیر بود و این به دلیل ضیعف‌شدن دولت بنی امیه و درگیری میان سران دولت برای در اختیار گرفتن قدرت بود. از علمای اهل سنت کسانی مانند ابن شهاب زهری، مکحول، هشام بن عروه و... در زمینه نقل حدیث و فتوا دادن فعالیت می‌کردند و افراد دیگری در ترویج عقاید خود تلاش می‌کردند مانند خوارج، مرجئه، کیسانیه و غالیان.[نیازمند منبع]

تا پیش از این زمان، نظرات فقه شیعه، به طور محدود و در حد اذان، تقیه، نماز میت و... روشن شده بود، اما با ظهور امام باقر(ع) قدم مهمی در این راستا برداشته شد و یک جنبش فرهنگی تحسین‌برانگیز در میان شیعه به وجود آمد. امام باقر (ع) جنبش علمی وسیعی را به وجود آورد که در دوره امامت فرزندش امام صادق(ع) به اوج خود رسید. وی در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد همه بزرگان بنی هاشم بود و روایات و احادیث وی در زمینه علم دین، آثار و سنت نبوی، علوم قرآن، سیره و فنون اخلاق و آداب بدان حد است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن و امام حسین به جا نمانده بود.[۲۴] در این عصر بود که شیعه تدوین فرهنگ خود -شامل فقه و تفسیر و اخلاق- را آغاز کرد.[۲۵]

امام باقر(ع) استدلال‌های اصحاب قیاس را به تندی رد کرد[۲۶] و در برابر سایر فرق اسلامی منحرف نیز موضع تندی اتخاذ کرده و با این برخورد کوشید محدوده اعتقادی صحیح اهل بیت را در زمینه‌های مختلف از سایر فرق، مشخص و جدا کنند. وی درباره خوارج فرمود: خوارج از روی جهالت عرصه را بر خود تنگ گرفته‌اند، دین ملایم‌تر و قابل انعطاف‌تر از آن است که آنان می‌شناسند.[۲۷]

شهرت علمی امام باقر نه تنها در حجاز، بلکه حتی در عراق و خراسان نیز به طور گسترده فراگیر شده بود، چنان‌که راوی می‌گوید: دیدم که مردم خراسان دورش حلقه زده و اشکالات علمی خود را از او می‌پرسند.[۲۸]

در ادامه به طور اختصار به میراث علمی امام در رشته‌های مختلف علمی اشاره می‌شود:

تفسیر
امام بخشی از وقت خود را به بیان مباحث تفسیری اختصاص داده بود که برگزاری جلسات تفسیر و پاسخ به سوالات و شبهات دانشمندان و سایر مردم از جمله آنهاست. گفته می‌شود امام باقر کتابی در تفسیر قرآن نوشته است که محمد بن اسحاق ندیم در کتاب الفهرست، از آن نام برده است.[۲۹]

امام، معرفت و شناخت قرآن را منحصر در اهل بیت می‌دانست. چرا که آنان‌اند که می‌توانند محکمات قرآن را از متشابهات و ناسخ و منسوخ تشخیص دهند و چنین عملی در نزد هیچ کس غیر از اهل بیت وجود ندارد به همین دلیل است که ایشان فرموده‌اند: هیچ چیزی به‌اندازه تفسیر قرآن از عقل مردمان دور نیست. چرا که یک آیه که کلامی متصل است اول آن درباره یک مسئله و آخر آن درباره مسئله دیگر، و این کلام متصل به چند وجه برگشت داده می‌شود.[۳۰]

حدیث
امام باقر به شکلی خاص به احادیث رسول اکرم(ص) اهمیت می‌داد، تا جایی که جابر بن یزید جعفی هفتاد هزار حدیث از آن حضرت از پیغمبراکرم نقل کرده است. همچنان که ابان بن تغلب و سایر شاگردان آن حضرت مجموعه بسیار بزرگی از این میراث عظیم را از آن حضرت روایت نموده‌اند.

حضرت تنها به نقل حدیث و انتشار آن اکتفا نکرده، بلکه اصحاب خود را به همت گماشتن در فهم حدیث و آشنایی پیدا کردن با معانی آن فرا می‌خواند. ایشان در جمله‌ای فرمود:

مراتب شیعیان ما را با میزان روایت‌کردنِ آنان از احادیثِ اهل بیت و معرفتشان به آن احادیث بشناسید، و معرفت، همان شناخت روایت و درایة الحدیث است، و با درایت و فهم روایت است که مؤمن به بالاترین درجات ایمان می‌رسد.[۳۱]
کلام
در زمان امام باقر (ع) با توجه به فرصت ایجاد شده و کمتر شدن فشار و کنترل از سوی حاکمیت، زمینه برای ظهور و بروز عقاید و افکار مختلف بوجود آمد که خود این باعث ایجاد و رواج افکار انحرافی در جامعه شد، در این شرایط امام می‌بایست ضمن بیان عقاید اصیل و صحیح شیعی و رد عقاید باطل، شبهات مربوطه را پاسخ دهد. لذا امام بحث‌های کلامی خود را ناظر به این امور مطرح می‌کرد. از جمله این مباحث می‌توان به عاجز بودن عقل انسان از درک حقیقت خداوند،[۳۲] ازلی بودن واجب الوجود[۳۳] و وجوب اطاعت امام(ع)[۳۴] اشاره کرد.

میراث دیگری نیز از امام به یادگار مانده است که میراث فقهی[۳۵] و میراث تاریخی[۳۶] از آن جمله است.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:49 | نويسنده : روزبه علیزاده |

خلفای معاصر

دوران امامت وی با پنج تن از خلفای بنی امیه معاصر بود:

ولید بن عبدالملک (۸۶-۹۶)
سلیمان بن عبدالملک (۹۶-۹۹)
عمر بن عبدالعزیز (۹۹-۱۰۱)
یزید بن عبدالملک (۱۰۱-۱۰۵)
هشام بن عبدالملک (۱۰۵-۱۲۵)
در اعیان الشیعه‌ آمده است که عبدالملک بن مروان به پیشنهاد امام باقر، اقدام به ضرب سکه اسلامی کرد.[۲۲] پیش از آن معاملات با سکه‌های رومی انجام می‌شد. از آنجا که این ماجرا در زمان امام سجاد رخ داده، برخی پیشنهاد ضرب سکه را به امام سجاد نسبت داده و برخی گفته‌اند امام باقر به دستور امام سجاد این پیشنهاد را مطرح کرده است.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:48 | نويسنده : روزبه علیزاده |

دلائل امامت

جابر بن عبدالله نقل می‌کند: پیامبر(ص) در پاسخ سؤال جابر که درباره امامان بعد از امیرالمؤمنین پرسید فرمود: حسن و حسین، دو سرور جوانان اهل بهشت، سپس سرور عبادت کنندگان در زمان خود، علی بن الحسین، سپس باقر، محمد بن علی که‌ای جابر تو او را خواهی دید....[۱۹]

امام سجاد(ع) نیز به طور مکرر نظرها را به سوی فرزندش باقر جلب می‌کرد. مثلاً وقتی که فرزندش عُمَر از سرّ اهمیت دادن فراوان وی به امام باقر سؤال کرد، حضرت در پاسخ او فرمود: این بدان سبب است که امامت در فرزندان او باقی خواهد ماند تا روزی که قائم ما قیام کند و دنیا را پر از عدل و قسط نماید. پس او هم امام است و هم پدر امامان.[۲۰]

شیخ مفید می‌نویسد: امام باقر(ع) در علم، زهد و بزرگواری از همه برادرانش برتر، و قدر و منزلتش بیشتر بود و همه کس او را به عظمت می‌ستود و مورد احترام عامه و خاصه بود. بدان اندازه که از او در خصوص علم دین و آثار و سنت نبوی و دانش قرآن و سیره و فنون اخلاق و آداب، آشکار شده است از هیچ یک از فرزندان حسن و حسین آشکار نشده است. باقیمانده‌های یاران پیامبر(ص)، بزرگان تابعین و پیشوایان فقهای مسلمان از وی روایت کرده‌اند. پایه فضل و بزرگواری وی به جائی رسیده بود که در میان اهل علم، ضرب المثل شده بود و در وصفش آثار می‌نوشتند و اشعار می‌سرودند.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:48 | نويسنده : روزبه علیزاده |

امامت

امام باقر در سال ۹۵ق. بعد از شهادت پدر خویش به امامت رسید و تا زمان شهادت یعنی سال ۱۱۴ق. (یا ۱۱۷) پیشوایی و رهبری شیعیان را بر عهده داشت.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:47 | نويسنده : روزبه علیزاده |

همسران و فرزندان

در منابع از ام فروه به عنوان همسر امام باقر یاد می‌شود که مادر حضرت صادق(ع) است، و همچنین زنی به نام ام حکیم دختر اسید ثقفی که مادر دو تن از فرزندان امام است. امام دو کنیز (ام ولد) نیز داشته و از آنها صاحب سه فرزند شده است.[۱۷]

تعداد فرزندان امام باقر ۷ نفر بوده است: ۵ پسر و ۲ دختر:

جعفر
عبدالله . مادر این دو ام فروه دختر قاسم بن محمد است.
ابراهیم
عبیدالله. مادر این دو نیز ام حکیم دختر اسید ثقفی است. از این دو فرزندی نمانده است.
علی
زینب. مادر این دو، کنیز بوده است.
ام سلمه که مادرش کنیز بوده است.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:47 | نويسنده : روزبه علیزاده |

شهادت

امام باقر(ع) در روز هفتم ماه ذی الحجه سال ۱۱۴[۱۰] رحلت کرد. در سال رحلت و شهادت آن حضرت نظرات دیگری نیز وجود دارد.[نیازمند منبع]

در اینکه چه فرد یا افرادی در قتل وی دست داشته‌اند، نقل‌های روایی و تاریخی مختلف است. بعضی از منابع، شخص هشام بن عبدالملک را عامل شهادت آن حضرت دانسته‌اند.[۱۱] برخی ابراهیم بن ولید را عامل مسمومیت معرفی کرده‌اند.[۱۲] وفات امام باقر(ع) در دوران خلافت هشام بن عبد الملک رخ داده است،[۱۳] زیرا خلافت هشام از سال ۱۰۵ تا سال ۱۲۵ هجری استمرار داشته، و آخرین سالی که مورخان در وفات امام باقر(ع) نقل کرده‌اند ۱۱۸ق است.[نیازمند منبع]

با اینکه نقل‌ها به ظاهر مختلف است، اما بعید نیست که همه آنها به گونه‌ای صحیح باشد؛ زیرا ممکن است افراد متعددی در شهادت امام باقر(ع) دست داشته‌اند که هر روایت و نقل، به یکی از آنان اشاره کرده است. با توجه به برخوردهای خشن و قهرآمیز هشام با امام باقر(ع) و دشمنی انکارناپذیر بنی امیه با خاندان علی(ع)، شکی نیست که او برای از بین بردن امام باقر(ع) - البته به شکلی غیر علنی- انگیزه‌ای قوی داشته است.

بدیهی است هشام برای عملی‌ساختن توطئه خود، از نیروهای مورد اطمینان خویش بهره جوید؛ از این رو ابراهیم بن ولید را که عنصری اُمَوی و دشمن اهل بیت(ع) است به استخدام بگیرد و او امکانات لازم را در اختیار فردی قرار دهد که از اعضای داخلی خاندان علی(ع) به شمار آید و بتواند در محیط زندگی امام باقر(ع) بدون مانع راه یابد تا به وسیله او برنامه خائنانه هشام عملی گردد و امام به شهادت رسد.[نیازمند منبع]

امام باقر(ع) وصیت کرده‌بود در لباسی که در آن نماز می‌خوانده دفن شود.[۱۴] وی در قبرستان بقیع، کنار مرقد پدرش امام سجاد(ع) و عموی پدرش حسن بن علی(ع) دفن شد.[۱۵] امام وصیت کردند ده سال در منا برای وی از مال خودش مراسم عزاداری بر پا کنند.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:46 | نويسنده : روزبه علیزاده |

نامگذاری

پیامبر اسلام ده‌ها سال قبل از به دنیا آمدن امام باقر(ع) نام او را محمد و لقبش را «باقر» قرار داد. حدیث جابر و روایات دیگر بر این نامگذاری دلالت می‌کند.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:46 | نويسنده : روزبه علیزاده |

ولادت

امام باقر(ع) در روز سه شنبه [۵]یا جمعه اول ماه رجب سال ۵۷ق در مدینه به دنیا آمد.[۶] اما برخی با تردید ولادتش را سوم ماه صفر همان سال نقل کرده‌اند.[۷] او در خردسالی در واقعه کربلا حاضر بود.[۸] و برخی از آن واقعه را گزارش کرده است.



تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:46 | نويسنده : روزبه علیزاده |

نسب، کنیه و لقب‌ها

«محمد بن علی بن حسین بن علی بن ابی‌طالب» مشهور به امام باقر(ع) پنجمین امام شیعیان، فرزند امام سجاد امام چهارم شیعیان است و مادر وی ام عبدالله دختر امام حسن مجتبی(ع) است.[۱] چون نسب امام باقر (ع) هم به امام حسن و هم به امام حسین می‌رسد، به او لقب هاشمیٌ بین هاشمیین، علویٌ بین علویین یا فاطمیٌ بین فاطمیین دادند.[۲]

لقب مشهور او باقر به معنای شکافنده است. او به شاکر و هادی نیز ملقب بود. یعقوبی می‌نویسد: بدان سبب باقر نامیده شد که علم را شکافت.[۳] کنیه معروفش، ابوجعفر است.[۴] در منابع روایی بیشتر با عنوان ابوجعفر اول از وی یاد می‌شود.


تاريخ : چهارشنبه 1 دی 1395 | 21:45 | نويسنده : روزبه علیزاده |
.: Weblog Themes By SlideTheme :.
تبليغاتclose
فروشگاه فایل